Uzun bir aradan sonra sayfamda bir şeyler yazmak istedim. Bu hafta katıldığım Endüstri 4.0 üzerine olan PMI TR Zirvesinden ve deneyimlerimden bazı esintiler sunacağım.
Endüstri 4.0 (E4) nedir? sorusunu cevaplayarak yazıya başlayayım. Endüstri 4.0 aslında hayata digitalleşerek değer katma olarak düşünülebilir, bu değeri katarken her türlü bilgi sistemleri araçları, yeni üretim yöntemlerini kullanmak gerekiyor. Ör; 3D yazıcı ile bir ev yapmak aslında insanlığa değer katıyor hem hızlı bir şekilde yapılabildiği (müşteri memnuniyeti ve esneklik oldukça yüksek) için hem de ucuza ve verimli yapılabildiği için... (Neden Mars'da ev yapılmasın ki :))
Bir çok ülke E4 üzerine çalışma yapmaktadır, Ör; Endüstri 4.0'a (Almanya Endüstri 4.0 diyor) Japonya Toplum 5.0, ABD Akıllı İmalat, ülkemiz ise Tübitak raporuna göre Yeni Sanayi Devrimi: Akıllı Üretim Sistemleri ifadelerini kullanıyor.
Endüstri 4.0 içinde siber-fiziksel sistemler (simülasyon, dijital ikiz), yatay-dikey entegrasyon, IOT (nesnelerin interneti), otonom robotlar, büyük veri ve analitiği, bulut bilişim, artıştırılmış/sanal gerçeklik, eklemeli imalat (3D), yapay zeka uygulamaları (makine öğrenmesi vb.) , siber güvenlik yer alıyor.
Peki E4 uygulamak için önümüzdeki en önemli engeller neler? Genelde bu konuda ülkemizde farkındalık seviyesinde sıkıntı yok ama digitalleşme için liderlik, kültür ve yetenek kavramı başta olmak üzere bilgi sistemleri alt yapımız ve yapılacak işlerin boyutu ve maliyeti bizler için sıkıntı oluşturmaktadır (PMI TR Zirvesindeki konuşmacıların görüşlerinden çıkardığım durum). Bu konuda yüksek lisans tezime atıfta bulunmadan geçemeyeceğim. Tezimde Üretim Yönetim Sistemi (İng. Manufacturing Execution System: MES) yayılmasına etkileyen faktörleri incelediğimde üst yönetim desteği, yazılım ile donanım entegrasyonu, iş süreçlerinin yeniden tasarımı, iletişim ve kültürün istatistiksel olarak anlamlı olduğunu buldum.
Tübitak raporuna göre Türkiye'nin E4 Olgunluk seviyesi 2-3 (4 üzerinden) arasındadır. Peki firmalar nereden başlamalıdır bu işe?
Öncelikle, mevcut durumu analizi yapılmalı, sonrasın şirket içi ekiplerin katılımı ile şirket stratejisi E4 Yol Haritası hazırlanmalı, bu yol haritasına göre şirket içinde uygulamalar başlamalı ve gerektiğinde revizyon yapılmalıdır. Burada mevcut durum analizi oldukça çok kritiktir, zaten yanlış olan süreç üzerine digital bir teknoloji koymak anlamsızdır. Ör; şirket içi insan/makine kapasitesi ve çizelgesi yapılmıyorsa sonra sürekli iş yoğunluğu ve yetersizliğinden bahsediliyorsa bu anlamsızdır, öncelikle bunu yapılabilirliği sağlanmalıdır sonrasında bu süreci otomatikleştirmesi/digitalleştirmesi üzerine kafa yorulmalıdır.
Son olarak, E4 araçlarından yatay ve dikey entegrasyon (Ör; PLM-ERP-MES entegrasyonu ya da Tedarikçi ve Müşteri Portalların entegrasyonu) ile 3D'li üretim (Ör; artık CNC tezgah yerine 3D'li üretim yapan makine almak ve bunun atölyesini kurmak) savunma sanayisinde iş süreçlerin hızlanması için oldukça kritik olduğunu belirmek isterim. Tabi tüm yeni işleri yaparken iyi bir planlama ve bunların yönetimi (iş ve proje) gereklidir.
Not: E4 bazı iş alanların dönüşüm geçirmesine sebep olacaktır. Bundan etkilenmemek için yetkinlik seviyemizi sürekli artırmamız lazım.
